Dự án Luật Phát triển đô thị: Đặt con người và môi trường sống làm trọng tâm phát triển bền vững

Dự thảo Luật Phát triển đô thị đặt yêu cầu phát triển bền vững gắn với chất lượng sống, trong đó môi trường, giao thông, văn hóa, giáo dục và nguồn nhân lực được xác định là những nền tảng quan trọng của đô thị hiện đại.

Mới đây, ngày 11/8 tại Chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Phát triển đô thị. Vấn đề đảm bảo môi trường, giao thông đô thị và phát triển văn hóa, giáo dục trong nền tảng chung của phát triển đô thị được các đại biểu đề cập.

Đoàn Chủ toạ tại Phiên họp

Qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội đánh giá cao sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị nhằm luật hóa các cơ chế, chính sách đặc thù đã được thí điểm hiệu quả, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vượt trội để phân quyền và tạo động lực tăng trưởng mới cho các đô thị đặc biệt, các thành phố. Đặc biệt, các đại biểu nhấn mạnh vấn đề cốt lõi liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh và sự phát triển lâu dài như bảo vệ môi trường, phát triển văn hóa, giáo dục và nguồn nhân lực.

Nhấn mạnh “để thành phố phát triển thì hệ thống giao thông cũng cần phát triển”, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) phân tích, hiện nay thành phố còn gặp nhiều bài toán khó về ùn tắc, tai nạn giao thông, nơi đỗ xe trong đô thị. Giải bài toán khó về giao thông đô thị hiện nay cần áp dụng đồng thời nhiều phương pháp, nguyên tắc mới, mô hình tổ chức giao thông hiệu quả từ các nước tiên tiến.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cần bổ sung một nội dung về giao thông như "thí điểm các phương pháp, nguyên tắc, mô hình tổ chức giao thông giải quyết các vấn đề giao thông đô thị; áp dụng trực tiếp các quy định trong Công ước Giao thông đường bộ 1968 mà Việt Nam là thành viên".

Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh, Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai phát biểu

Đối với quy định về thẩm quyền của Hội đồng nhân dân thành phố quy định về hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm, đại biểu đề nghị bổ sung "sau khi đã tổ chức thực hiện các giải pháp để tối ưu khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông hiện hữu". Đại biểu nêu thực tế thời gian qua, khi thành phố áp dụng một số giải pháp như tổ chức lại giao thông tại các ngã tư, vòng xuyến, tình trạng ùn tắc giao thông tại các điểm này được cải thiện đáng kể. Như vậy, ngay trong dự thảo luật cần được viết lại theo hướng "hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm thành phố để giảm ùn tắc giao thông, giảm phát thải, áp dụng phí giảm ùn tắc giao thông sau khi đã tổ chức thực hiện các giải pháp để tối ưu khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông hiện hữu".

Đại biểu cũng đề xuất thành phố có thể cho tổ chức thí điểm nơi dừng xe máy để gọi điện thoại, nơi shipper dừng để giao hàng dọc các tuyến đường. Điều này sẽ giúp giảm va chạm giao thông khi hiện nay rất nhiều người vừa lái xe vừa gọi điện thoại hay shipper phải lấn chiếm lòng đường để giao hàng gây ảnh hưởng giao thông. Đặc biệt, đại biểu tán thành với các quy định về phát triển đô thị theo mô hình TOD gắn phát triển đô thị với hệ thống đường sắt đô thị. Đây là hướng đi tất yếu để phát triển đô thị hiện đại, bền vững, khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất.

Bên cạnh phát triển giao thông đô thị, các đại biểu nhấn mạnh yếu tố đảm bảo môi trường và phát triển bền vững. Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đi sâu phân tích nội dung quy định tại các Điều 39, 40 và 41 về liên kết phát triển vùng và ứng phó biến đổi khí hậu vùng đô thị đặc biệt.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long phát biểu

Đại biểu nhấn mạnh đây là yêu cầu cấp thiết, nhất là đối với các đô thị lớn có sức lan tỏa. Xuất phát từ thực tiễn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, sạt lở, xâm nhập mặn, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần bổ sung và làm rõ hơn cơ chế chia sẻ nguồn lực, lợi ích và trách nhiệm chung giữa đô thị đặc biệt với các địa phương lân cận, đồng thời gắn kết chặt chẽ với các chương trình phát triển bền vững của vùng.

Đổi mới giáo dục đào tạo và tạo nguồn nhân lực phát triển công nghiệp văn hóa

Cho ý kiến về các chính sách phát triển xã hội, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) quan tâm đến quy định về phát triển giáo dục đào tạo. Bày tỏ sự đồng tình với điểm b, khoản 2, Điều 26 quy định thẩm quyền của UBND thành phố trong việc bổ sung chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, đại biểu cho rằng thành phố có nhiều điều kiện và người học cũng có nhu cầu học tập cao hơn mức trung bình cả nước.

Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh lưu ý việc lựa chọn môn học bổ sung (như Toán, Tin học, Ngoại ngữ hay Lịch sử, Văn học, Đạo đức - Công dân) sẽ tác động lớn đến học sinh, do đó, cơ quan soạn thảo cần quan tâm xây dựng quy trình đánh giá chất lượng chương trình giáo dục bổ sung, tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, thẩm định kỹ lưỡng và xác định rõ người chịu trách nhiệm về chất lượng.

Về phát triển văn hóa, thể thao, du lịch tại Điều 25, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh kiến nghị, bên cạnh các chính sách khuyến khích sử dụng ngân sách nhà nước, thành phố cần hỗ trợ thêm về cơ sở vật chất. Dẫn chứng từ thực tiễn nghệ thuật kịch nói tại TP.Hồ Chí Minh - loại hình sân khấu gần gũi, phản ánh chân thực các vấn đề gia đình và xã hội đương đại - đại biểu cho rằng việc tạo điều kiện về địa điểm biểu diễn sẽ giúp loại hình này tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Từ đó, đại biểu đề xuất bổ sung cụm từ "cơ sở vật chất" vào điểm a khoản 1 Điều 25 (tận dụng các trụ sở dôi dư sau sáp nhập) để viết lại thành "quy định cơ chế, chính sách khuyến khích, huy động nguồn lực xã hội, sử dụng ngân sách, cơ sở vật chất nhà nước để bảo vệ, phát triển văn hóa, thể thao, du lịch của thành phố".

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa, Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng phát biểu

Cùng chung góc nhìn về phát triển văn hóa, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) đánh giá cao các chính sách liên quan đến phát triển công nghiệp văn hóa trong dự thảo luật. Để tăng cường tính chủ động cho địa phương, đại biểu đề nghị bổ sung thẩm quyền của Hội đồng nhân dân trong việc quyết định các chính sách ưu đãi cao hơn về bố trí quỹ đất cho hệ thống thiết chế văn hóa, thư viện, bảo tàng, trung tâm văn hóa, cơ sở biểu diễn nghệ thuật, công viên văn hóa, không gian sáng tạo và các công trình phục vụ sinh hoạt cộng đồng.

Đại biểu nhấn mạnh tới quy định về thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực và đề nghị dự thảo luật cần mở rộng phạm vi chính sách thu hút, đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao sang các lĩnh vực thiết yếu như: giáo dục, y tế, văn hóa, công tác xã hội, bảo tồn di sản và công nghiệp văn hóa.

Theo Nhật Quang (Cổng thông tin Quốc hội)